Niżowa północ i wyżowe południe. Polska pomiędzy dwoma obszarami ciśnienia

Sytuacja baryczna nad Europą na początku 27 lipca pokazuje bardzo wyraźne zróżnicowanie pola ciśnienia pomiędzy północną a południową częścią kontynentu. Na północy dominuje rozległy układ niskiego ciśnienia z kilkoma centrami, natomiast południowa i południowo-zachodnia Europa pozostają pod wpływem licznych ośrodków wysokiego ciśnienia. Polska znajduje się pomiędzy tymi obszarami, wyraźnie bliżej niżowej części układu niż dzień wcześniej. Najważniejszym elementem mapy jest rozbudowany niż obejmujący północno-wschodni Atlantyk, Morze Norweskie, Morze Północne oraz znaczną część Skandynawii. Główne centrum znajduje się nad akwenem na zachód od południowej Skandynawii, gdzie ciśnienie spada do około 983 hPa. Wokół niego widocznych jest kilka zamkniętych izobar, a ich stosunkowo niewielkie odstępy wskazują na wyraźny gradient baryczny. Strefa obniżonego ciśnienia jest rozległa i ma wielocentryczną strukturę. Na północ od głównego ośrodka zaznacza się kolejne centrum niżowe około 991 hPa, natomiast nad południową Skandynawią oraz w pobliżu Bałtyku znajdują się następne minima około 996 hPa. Nie są to więc pojedyncze, odizolowane niże, lecz elementy większego obszaru niskiego ciśnienia obejmującego znaczną część północnej Europy. Szczególnie dobrze widoczny jest zasięg niżowego pola w kierunku południowym. Ośrodek około 996 hPa położony w rejonie południowej Skandynawii i zachodniej części Bałtyku znajduje się już stosunkowo blisko Polski. Izobary otaczające tę część układu sięgają przez Danię, północne Niemcy, Bałtyk i Europę Środkową, dzięki czemu wpływ niżowej północy zaznacza się znacznie dalej na południe niż wskazywałoby samo położenie głównego centrum 983 hPa. Polska znajduje się na południowo-wschodnich obrzeżach rozległego układu niżowego. Najniższe wartości związane z jego centrami pozostają na północ i północny zachód od kraju, jednak przebieg izobar pokazuje, że pole obniżonego ciśnienia obejmuje również naszą część Europy. Nad Polską nie znajduje się zamknięte centrum baryczne, dlatego sytuację najlepiej określa położenie kraju pomiędzy niżem na północy a wyższym ciśnieniem rozbudowanym nad południem kontynentu. Na północ od Polski ciśnienie szybko maleje w kierunku południowej Skandynawii. Z kolei na południe od kraju wartości stopniowo rosną. Taki układ tworzy czytelny kontrast pomiędzy północną i południową częścią Europy Środkowej. Izobary nad Polską nie są jednak tak mocno zagęszczone jak w bezpośrednim sąsiedztwie głównego centrum niżowego, dlatego największy gradient pozostaje zdecydowanie dalej na północ. Europa Zachodnia znajduje się w strefie przejściowej pomiędzy niżem północnoeuropejskim a rozległym obszarem podwyższonego ciśnienia nad Atlantykiem. Nad Wyspami Brytyjskimi wartości są wyższe niż nad Morzem Północnym i Skandynawią, natomiast w kierunku południowo-zachodnim następuje dalszy wzrost ciśnienia. Szczególnie wyraźnie zaznacza się obszar podwyższonego ciśnienia nad Atlantykiem na zachód od Półwyspu Iberyjskiego i Francji. Wartości dochodzą tam do około 1020 hPa i więcej, co stanowi duży kontrast względem około 983 hPa w głównym centrum niżu na północy. Między tymi obszarami przebiega szeroka strefa stopniowej zmiany ciśnienia obejmująca zachodnią i środkową Europę. Na południowym zachodzie kontynentu wyższe ciśnienie obejmuje również Półwysep Iberyjski. W pobliżu północnej Hiszpanii zaznacza się ośrodek wyżowy około 1022 hPa. Dalej na południu oraz w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego pole baryczne jest bardziej wyrównane niż na północy Europy, a izobary pozostają znacznie szerzej rozstawione. Nad Europą Środkowo-Południową pojawia się kolejny ośrodek wysokiego ciśnienia, około 1019 hPa, położony w rejonie Alp. Dalej na południe widoczne są kolejne centra wyżowe o wartościach około 1015–1018 hPa, obejmujące części Włoch, Bałkanów i basenu Morza Śródziemnego. Układ na południu jest więc bardziej rozdrobniony niż na północy, ale przeważają tam ośrodki wysokiego ciśnienia. Wyże zaznaczają się również nad południowo-wschodnią Europą. Na mapie widoczne są centra około 1017–1018 hPa nad Bałkanami i ich sąsiedztwem, natomiast dalej na wschód ciśnienie wzrasta lokalnie do około 1020 hPa. Południowo-wschodnia część kontynentu znajduje się zatem w zdecydowanie innym polu barycznym niż północ Europy. Na wschodzie sytuacja jest bardziej złożona. Obok obszarów podwyższonego ciśnienia występują również słabsze centra niżowe około 1004 hPa, a na południowo-wschodnim skraju mapy widoczny jest ośrodek około 1002 hPa. Nie tworzą one jednak jednego wspólnego systemu z niżem północnoeuropejskim, lecz są odrębnymi elementami pola ciśnienia. W rezultacie mapa przedstawia Europę podzieloną na dwie wyraźnie odmienne strefy. Północ kontynentu pozostaje zdecydowanie niżowa, z głównym centrum około 983 hPa oraz kilkoma towarzyszącymi minimami. Południe i południowy zachód znajdują się natomiast pod wpływem wyższego ciśnienia, z szeregiem lokalnych wyżów osiągających około 1015–1022 hPa. Polska zajmuje położenie pośrednie, ale wpływ niżowej części układu jest wyraźny ze względu na bliskość centrum około 996 hPa na północny zachód od kraju. Jednocześnie na południe od Polski rozciąga się obszar wyższego ciśnienia związany z wyżami nad Alpami, południową Europą i Bałkanami. Układ izobar dobrze pokazuje więc, że nasz kraj leży na granicy dwóch odmiennych części europejskiego pola barycznego.